Yazdırmak için tıklayın.

Tanım :

Eğer doğumda femur başı asetabulum içindeki bulunması gerekli yuvasında, normal pozisyonda değilse yani daha farklı bir pozisyonda ise bu duruma Doğuştan Kalça Çıkığı (DKÇ) denir.

Erken tanı ve bu nedenle erken tedavi; çocukların tedavilerinde  yaklaşık olarak %96 oranında hem radyolojik hem de fonksiyonel olarak olağanüstü başarı sağlar. DKÇ fark edilmez ve tedavi edilmez  ise femur başının normal pozisyonu elde edilmesinde daha büyük problemlerle karşılaşılır ve cerrahi sonuçlar daha az tatminkardır.

Yeni doğan ile karşılaşan hemşire, çocuk hekimi, kadın doğum uzmanı    ortopedist  veya ebeveyn, DKÇ ‘nin erken tanımında dikkatli olmalıdır.

Etiyoloji (Sebepler) :

• Asıl sebep bilinmiyor. Genetik faktörler üzerinde duruluyor, bir ailenin çeşitli üyelerinin bu hastalığa yakalandığı görülüyor.
• Mekanik faktörler, fetus’un anne rahmindeki pozisyon değişiklikleri, oligohydramnios gibi etkenler DKÇ sebeplerindendir.
• Fizyolojik faktörler. Annede estrogen hormonundaki değişikliklerin rolü üzerinde duruluyor. Ayrıca yeni doğanda hayatın ilk haftasında üriner estrone ve estradiol 17 ß ‘ nı  DKÇ lerde normal kalçalı bebeklere oranla daha yüksek olduğunu Andren ve Borglin rapor ettiler.
• Doğum sonrası çevresel faktörler, doğumdan sonraki ilk bir ayda yeni doğan bir bebeği tahta beşiklerde uygun olmayan pozisyonlarda yatırmak veya kundağa sarmak gibi alışkanlıklar DKÇ görülme oranını normalden 10 kere daha fazla artırır. Salter yeni doğan bebekler için koruyucu pozisyonun; kalçaların fleksiyon da ve abduksiyon da olması gerektiğini rapor etmiştir. Bu pozisyon asetabulumun normal gelişmesini sağlar.   

Patolojik anatomi :

• subluksasyon (tam olmayan çıkık) ; asetabulum çukuru sığ ve ufaktır. Tavanı yayvandır ve femur başının yukarıya doğru kaymasına fazla direnç göstermez. Böylece femur başı kısmen laterale (dışa) ve yukarıya doğru yer değiştirebilir. Böyle durumda başı asetabulum içerisinde tutabilecek önlemler alınırsa asetabuler çukur normal anatomik gelişimini tamamlar.
• Luksasyon (tam çıkık) ; Femur başı asetabulumun tamamen dışında bir yerde lokalize olmuştur. Femur başı bulunduğu yerde ileum kemiği üzerinde bazı farklılaşmalara yol açarak adeta ikinci bir yuva yalancı asetabulum oluşturur.
• Çıkığa meyil kalça (Asetabuler displazi)

   Muayene bulguları :

·     Bebeklerde uyluk iç tarafında görülen cilt kıvrımları normalde simetriktir. Bu simetrinin bozulması özellikle anne ve babaya DKÇ’yi akla getirmelidir.  Ve bebeklerini erken tanı yönünden uzman hekime muayene ettirmelidirler.

·      Tek taraflı tam çıkıklarda çıkık tarafta ki bacak diğerine oranla daha kısa olduğunu muayene ile ortaya koymak mümkündür.

·        Bebekler normalde 11 veya 12 aylıkken yürümeye başlarlar. DKÇ’li bebeklerde yürüme gecikebilir.

·      Daha ileri yaşlarda DKÇ’li bebeklerde ağrı, yorgunluk ve güçsüzlükten şikayet edebilirler.

·     Çıkık olan kalçadaki adduktor kasların kontraktürüne bağlı olarak ilgili kalçada abduksiyon kısıtlığı oluşur.

·        Ortolani testi ;  Bebek  gevşemiş ve rahat bir şekilde sert bir zeminde sırt üstü yatar durumda , dizler ve kalçalar 90 derece fleksiyonda iken muayene edilir. Muayene edecek olan hekim bebeğin her iki uyluğunu resimde görüldüğü gibi kavrar. Bu durumda uyluğu yukarıya kaldırarak, arkaya çıkmış femur başını asetabulumun karşısına getirir. Aynı anda uyluğu nazikçe Abduksiyona zorlar ve bu anda femur başının asetabuluma girmesini sağlar. Muayene eden hekim bu reduksiyonu eliyle hisseder hatta “clik” sesini  kulağıyla duyar. Buna ortolani müsbet (+) diyoruz.

·        Barlow testi;  Ortolani testinin tam tersidir. Muayene esnasında femur başı asetabulumun içerisinde ise Barlow testi ile kalça instabilitesi ortaya konulabilinir. Muayene eden hekim resimde görüldüğü gibi bebeği uyluklarından kavrar, aşağıya doğru nazikçe basınç uygularken kalça eklemlerini adduksiyon hareketine zorlar. Bu esnada femur başı asetabulumdan dışarı çıkar. Barlow müsbet .

Resim 2 : Ortolani Testi: Çıkık olan kalçayı yerine koyma esnasında duyulan veya hissedilen "clik "sesi	Resim 3 : Barlow testi :Yerinde ama çıkabilir kalçaya şekide görüldüğü gibi nazikçe kuvvet uygulayarak çıkarmak ve bunu elle hissetmek.

Radyoloji :

·      Doğumda femur üst Epifizi kıkırdak olduğundan radyografilerde görülmez. Tam çıkıklar kolaylıkla tanınır. Ama subluksasyonda tanıya varmak her zaman kolay değildir. Fakat subluksasyonda erken tanı tedavinin başarısı yönünden çok önemlidir. Erken tanı sonucu erken yapılacak redüksiyon çok iyi anatomik ve fonksiyonel sonuçlara yol açar.

·        Femur başı kemikleşmesinden önce çıkığın tanısını koymak zor olsa da bu dönemde çekilen direkt grafiler bize tanı için önemli ip uçları verirler. Bu tür bir grafinin şematize edilmiş hali Resim 4‘de , grafinin kendisi ise Resim 5'de   görülmektedir. Femur başı görülmüyor olsa da aşağı yukarı yerini tahmin etmek mümkündür.  Bunun yeri kemikleşmiş femur boynunun biraz üstü ve biraz medial tarafıdır.  Triradiate kıkırdağın üzerinden yatay bir çizgi çizilir. Asetabulumun üst dış kenarından bu çizgiye çizilen dik bir çizgi ile bu çizginin kesişmesi sonucu asetabulumda dört adet kadran oluşur. Normal olarak femur başı alt iç kadranda bulunur. Çıkıklarda ise baş dış kadranların herhangi birinde bulunabilir.  

Resim 4 : DKÇ erken radyolojik bulguların şematik görünümü	Resim 5 : 4 günlük bebek,  normal gibi görünüyor Sol DKÇ  Pelvis AP röntgeni

·       Radyolojik olarak; femur başının kemikleşmesinden sonraki bulgular DKÇ yönünden çok daha değerlidir. Bu dönemde direkt radyografilerle kesin tanı konur. Ayrıca tanı için daha pek çok görüntüleme yöntemleri de vardır.

 

Resim 6 : 15 aylık bebek, Sol DKÇ. Asetabuler index artmıştır (asetabuler displazi),Solda femur boynu laterale ve proksimale çıkmıştır, Shenton hattı sol tarafta kırılmlştır ve femur başı kemikleşmesi geçikmiştir.

 Tedavi :

• DKÇ’de temel prensip ; ne kadar erken tanı konur ve buna göre tedaviye ne kadar erken başlanırsa sonuçlar o oranda başarılı olur.
• Doğumda ve hemen sonrasında DKÇ’li bebeklerde durum genellikle şöyledir ; displastik asetabulum sığdır, tavan önde ve yanda yetersiz olup normalden daha dikeydir.  Böyle patolojiye sahip bebeklerin kalçaları adduksiyon ve ekstansiyona getirilince femur başlarının yuvadan (asetabulum) çıkması önlenemez. Eğer anormal olan femur başı ve Asetabulumun bu ilişkisinin devamına izin verilirse bu patoloji (displazi) artar. Femur başı ve boynun şekli devamlı olarak bozulur.
• Eğer  tam aksi yapılırsa yani femur başının normal pozisyonuna dönmesi sağlanırsa olaylar tersine döner. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa sonuçta o kadar normal veya normale yakın bir kalça elde edilir.
• Tedavi teknikleri  detayları bebeğin yaşına, çıkığın yerine konabilir olup olmamasına ve yerine konduktan sonra ki durumuna göre değişiklikler gösterir. Bunlarda bebeğin bacakları arasına konan basit çift ara bezinden , komplike ameliyatlara kadar değişiklik gösterebilir. Bu tedavilerin çeşitlerini ve her bir tedavinin ayrıntılarını tüm klasik kitaplarda bulmak mümkündür.

Biz burada DKÇ tanısı konan bebeğe ne zaman hangi tedavi yöntemini nasıl ve ne kadar süre uygulayacağız . Bununla ilgili aşağıdaki ayrıntılı şema verilmiştir.